Antoine Galland ve Ali Ufkî Bey: İzmir Buluşması

Ä°zmir Fransız Kültür Merkezi tarafından bünyesinde bulunan Antoine Galland AraÅŸtırma Merkezi’nin kuruluÅŸunun 2. yıldönümü vesilesiyle 20-21 Mayıs 2008 tarihlerinde Ä°zmir’de düzenlenen “Osmanlı Ä°mparatorluÄŸu Dönemi Tercümanlar: Antoine Galland ve Ali Ufkî Bey” konulu Kolokyum oldukça ilgi çekti. Binbir Gece Masalları’nın tercümanı olan Antoine Galland (1648-1715) 17. yüzyılda Ä°stanbul ve Ä°zmir’de uzun yıllar yaÅŸamıştır. Ä°stanbul’a ilk geliÅŸi 1669′da 24 yaşındayken Fransızların Ä°stanbul’da açtığı ‘Ecole des Jeunes de langue’ adlı dil okulunda eÄŸitilmek üzere gönderilen 6 dil oÄŸlanıyla beraber olmuÅŸtur. Galland 1670 yılında Topkapı Sarayı’nda Sultan’ın müzik orkestrasında aslen Polonya asıllı (asıl adı Wojciech Bobowski) bir müzisyen olan Ali Ufkî Bey (1610-1675) ile tanışmıştır. On kadar dil bilen Ali Ufkî Bey besteci ve müzisyen kimliÄŸinin yanı sıra ÅŸair ve tercümandı. Bu yıllarda Ali Ufkî Bey’in Antoine Galland’ın Türkçe öğretmeni olduÄŸu düşünülmektedir.

Ali Püsküllüoğlu (1935-2008)

Åžair, sözlükçü, dilci ve çevirmen Ali PüsküllüoÄŸlu, 73 yaşında yeryüzüne veda etti. PüsküllüoÄŸlu’nun Türkçe Sözlük ve Edebiyat Sözlüğü gibi çalışmaları 2008 yılı başında yeni baskılarıyla yayımlanmıştı. PüsküllüoÄŸlu’nun cenazesi 25 Haziran 2008 günü Ankara, Küçükesat Camisi’nden kaldırılacak. AÅŸağıda, Åžiir Penceresi’nin hazırladığı ayrıntılı yaÅŸamöyküsü ve yapıt listesini aktarıyoruz:
“Åžair ve dilci Ali PüsküllüoÄŸlu, Adana’nın Kadirli ilçesinde, 1 Ocak 1935′te doÄŸdu.

Lise öğrenimini hastalığı nedeniyle sürdüremedi (1952). Yıllar içinde kendi kendini yetiÅŸtirdi. Kadirli’de, Adana’da ve Ä°stanbul’da çeÅŸitli iÅŸlerde çalıştı. Bunlardan çiftçilik, gazete satıcılığı, sinema biletçiliÄŸi, avukat yazmanlığı, redaktörlük, gazetecilik ve yayımcılık anılabilir. Ä°stanbul’da Çevre Yayınevi’ni kurdu (1959).

Çevirmen Önsözü: Murat Belge, 1986

Murat Belge’nin 1986 yılında W. T. Stace’den çevirdiÄŸi Hegel Ãœzerine adlı kitaba yazdığı Hegel Ãœzerine baÅŸlıklı önsöz, felsefe metni çevirileri tarihi içinde oldukça önemli bir önsöz. Çevirilerin karşılaÅŸtığı birçok güçlüğü özetliyor: kaynak metinler bir yana yan metinlerin çevrilmemiÅŸ olması; bir filozofu tümüyle çevirmenin özel yayınevlerinin yapabileceÄŸi bir iÅŸ olmadığına, devletin bunu üstlenmesi gibi bir öneri getirilmesi; felsefe dilinin tam oturmamış olduÄŸu inancı.. sonuçta, çevirmeni ya da yayımcıyı kısaltılmış çevirilere yönelten sorunlar.. 1986′dan bu yana, kısaltılmış çeviri yapma tutumu büyük ölçüde kırıldığı, Hegel’in eserlerinin tam çevirileri yapıldığı gibi, yazıda adı geçen Adam Smith, Ricardo, Morgan’ın da çevirileri yapıldı; çaÄŸdaÅŸ filozoflar için de çevirilerinin çok gecikmeli olarak yapıldığını söylemek doÄŸru olmayabilir. En temel sabit, bu çevirilerin okurunun ortaya çıkmamış olması olabilir mi?
Hegel Ãœzerine / Murat Belge (1986)

Marksist düşünce içinde Hegel felsefesinin, Hegel diyalektiÄŸinin yeri ve önemi çok iyi bilinir. Ama yabancı dil bilmeyenlerin Türkiye’de Hegel’i okuma imkânları yok, çünkü Hegel’in kitapları bugüne kadar dilimize çevrilmedi. Dolayısıyla, devrimciler, Hegel felsefesinin ne olduÄŸunu ve bu felsefenin Marksist düşünceyle iliÅŸkisini, Marksist felsefe üstüne yazılmış yerli ya da çeviri el kitaplarından öğrenebiliyorlar.